اقتصاد رفتاری و چالش نهنگ آبی

Blue whale challenge

یک خبر جالب و البته غم انگیز که این روز‌ها زیاد دست به دست می شود، در مورد چالش اینترنتی موسوم به نهنگ آبی است؛ گروهی که این چالش اینترنتی را مدیریت می کنند به مدت ۵۰ روز از مخاطبان نوجوانان می خواهند تا روزانه کاری را که از آنها خواسته شده است را انجام دهند و در پایان، عکسی از تکلیف خود را بفرستند تا بتوانند وارد مرحله بعد شوند. مرحله نخست این چالش کشیدن یک نهنگ آبی روی دست است.

خو‌دزنی، حک شکل و شماره با چاقو بر ساعد، تماشای فیلم های وحشت آور، حاضر شدن در اماکن، سازه‌ها و بلندی های خطرناک برای گرفتن عکس سلفی و بیدار شدن در ساعات نا‌معمول بخش هایی از این چالش است که هر روز و رفته رفته سخت تر و سخت تر می شود و در پایان پنجاهمین روز از نوجوانی که «بازی» را شروع کرده، خواسته می شود تا خودکشی کند! عجیب تر هم اینجاست که در مدت ۶ ماه پس از نوامبر ٢٠١۵ هم ١٣٠ مورد خودکشی گزارش شده است!

اما دلیل این رفتار چیست؟

شاید بتوان با استفاده از یکی از اصول اقناع رابرت چیالدینی توضیحی برای آن به دست داد؛ اصل تعهد بیان می‌کند که اگر افراد کتبی یا شفاهی برای انجام کاری تعهد بدهند، احتمال انجام آن رویداد افزایش می یابد، حتی اگر مشوق های اولیه که برای آن تعهد کرده اند دیگر وجود نداشته باشد، آنها همچنان به تعهد پایدار می مانند. به بیانی دیگر، افراد نوعی فشار روانی در خود حس می کنند که به آنچه پیشتر گفته اند متعهد بمانند و همان رفتار پیشین را ادامه دهند. این همان منطقی است که سیاست سالامی در مذاکره بر آن اساس عمل می کند.

در طی زمان گام به گام این تعهد تقویت می شود و با پدیده ای روبه رو می‌شویم که آن را “دام هزینه از دست رفته” یا “تشدید تعهد” می نامند، یعنی از جایی به بعد فرد با توجه به هزینه زیادی که برای رسیدن به مراحل بالاتر صرف کرده است، حتی در صورت ناراضی بودن باز به کارش ادامه می دهد و همچنان وقت و انرژی بیشتری را صرف آن می کند و گویی در مسیری بی بازگشت می افتد.

در چالش نهنگ آبی طی ۵٠ روز این تعهد بارها و بارها تقویت می شود و در انتهای کار با توجه به هزینه زیادی که فرد برای رسیدن به آن مرحله پرداخته است، در عمل از تصمیم گیری منطقی ناتوان می ماند و بی اختیار به روال گذشته عمل می کند. در بسیاری از گروه های تروریستی انتحاری نیز برای آموزش از شیوه های مشابهی استفاده می شود.

منبع: https://goo.gl/KizRoV

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *